• Мое избранное
  • Сохранить в Word
  • Сохранить в Word
    (альбомная ориентация)
  • Сохранить в Word
    (с оглавлением)
  • Сохранить в PDF
  • Отправить по почте
Салық бақылауының салық әкімшілігінің негізі ретінде қолданылуы. Журнал "Заң" № 3, 2018 ж.

Отправить по почте

Toggle Dropdown
  • Комментировать
  • Поставить закладку
  • Оставить заметку
  • Редакции абзаца

Салық бақылауының салық әкімшілігінің негізі ретінде қолданылуы

Арайлым Ермекбаева,
«Қайнар» академиясы құқықтық
пәндер кафедрасының аға оқытушысы,
заң ғылымдарының магистрі,
Әсем Сарманова,
«Қайнар» академиясы құқықтық пәндер кафедрасы
құқықтану мамандығының магистранты
Аннотация: Аталған мақалада салықтық бақылаудың анықтамасына тоқтала отырып, оның әдіс-тәсілдері жан-жақты зерттелген. 
Кілт сөздер: Салық бақылауы, салық салу, салық төлеушілер, уәкілетті органдар, электронды мониторинг 
Аннотация: В данной статье рассмотрено как осуществляется налоговый контроль – посредством, каких форм и методов, и что следует понимать под формами и методами налогового контроля. 
Ключевые слова: Налоговый контроль, налогообложение, налогоплательщики, уполномоченные органы, электронный мониторинг 
Annotation: This article examines how tax control is carried out - through what forms and methods, and what should be understood under the forms and methods of tax control. 
Keywords: Tax control, taxation, taxpayers, authorized bodies, electronic monitoring  
Салық бақылауы – салық қызметі орган­ дарының салық заңдарының орындалуын, жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналарының толық және уақытылы аударылуын бақылауы. 
Салық бақылауында мынадай әдістер қолданылады [1]: 
Салық төлеушілерді тіркеу есебі; 
Салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілерді есепке алу; 
Бюджет түсімдерін есепке алу; 
Қосымша құн салығын төлеушілерді есепке алу; 
Салық тексерулері; 
Камералдық бақылау; 
Салық төлеушілердің қаржы-шаруашылық қызметі мониторингі; 
Фискальдық жады бар бақылау-касса маши­ наларын қолдану ережелері; 
Акцизделетін тауарлардың кейбір түрлерін таңбалау және акциздік постыларды белгілеу; 
Мемлекет меншігіне өткен мүлікті есепке алу, бағалау және сату тәртібін сақтауды тексеру; 
Уәкілетті органдарға бақылау жасау нысан­ дарында жүзеге асырылады. 
Кеден органдары өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының кеден шекарасы арқылы тауарлардың өтуімен байланысты төленуге тиіс салықты және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді алу жөніндегі салық бақылауын осы Кодекске және Қазақстан Рес­ публикасының Кеден заңдарына сәйкес жүзеге асырады. Енді осы жоғарыда аталған әдістерге тоқталып өтелік. 
1. Қазақстан Республикасында мыналар салық төлеушілер ретінде мемлекеттік тіркеуге алынады: 
орналасқан немесе қызметін жүзеге асыру орны бойынша – заңды тұлғалар, олардың құрылымдық бөлімшелері, оның ішінде қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын резидент еместер; 
тұрғылықты жері бойынша – салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеушілер болып табылатын жеке тұлғалар; 
Қазақстан Республикасындағы болатын орны бойынша – тұрақты мекеме арқылы жеке кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыратын резидент емес жеке тұлғалар; 
Салық салу объектілері орналасқан жері бойынша және (немесе) тіркеу орны бойынша – ҚР салық салу объектілерін иелентін резидент еместер салық төлеушілер ретінде тіркелуі тиіс. 
Салық төлеушілердің мелекеттік тізілімін уәкілетті мемлекеттік орган жүргізеді. 
Салық төлеушілердің мемлекеттік тізілімін жасау және жүргізу тәртібін ҚР Үкіметі белгілейді. 
Салық төлеушіні мемлекеттік тіркеуге алу бірінші рет тіркеу есебіне қою кезінде жүргізілуі мүмкін және тіркеу есебін жүргізу үшін белгіленген мерзім ішінде жүзеге асырылады [2]. 
Салық төлеушілерді тіркеу есебі. 
1. Салық төлеушілерді тіркеу есебі салық төлеуші салық органдарында салық төлеушілерді мемлекеттік тіркеу рәсімінен өткеннен кейін жүзеге асырылады. 
Салық төлеушілердің мемлекеттік тіркеудің және тіркеу есебінің тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді. 
Салық төлеушілерді мемлекеттік тізілімінен шығарып тастау. 
Салық төлеушіні Салық төлеушілердің мемлекеттік тізілімінен шығарып тастау осы Кодектсің 57,58 баптары негізінде салық міндеттемелерінің тоқтатылуына байланысты жүзеге асырылады.
Салық төлеушіні Салық төлеушілердің мемлекеттік тізілімінен шартты түрде шығарып тастау салық төлеуші ҚР заң актілерімен белгіленген әрекетсіз заңды тұлға мен жеке кәсіпкер белгілеріне сәйкес келген және салық берешегі жоқ жағдайда тіркеу нөмірі сақтала отырып жүргізіледі. 
Банктердің немесе банк оперцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың міндеттері. 
Банктер немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын үйымдар: 
1) Салық төлеушіге (резидент емес жеке тұлғалар мен шетелдік банк–корреспонденттерден басқа) банк шоттарын ашу кезінде салық төлеушінің тіркеу нөмірін ескеруге, салық төлеуші заңды тұлға мен жеке кәсіпкерге аталған шоттарды ашу туралы үш жұмыс күні ішінде салық органдарын хабардар етуге; 
2) Вексельді және банктің резидент емес жеке тұлғалардың банк шоттарынан колма-қол ақшаны қабылдауы мен беруі негізінде жүргізілетін төлем құжаттарын қоспағанда, төлем құжаттарында салық төлеушінің тіркеу нөмірін қоймай банк шоты бойынша операцияларды жүргізбеуге; 
3) Салық төлеушінің банк шотынан салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге арналған төлем тапсырмаларын клиенттің банкте ақшасы жеткілікті болған жағдайда бірінші кезектегі тәртіппен орныдауға міндетті. Белгіленген мерзімде енгізілмеген салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер сомаларын, өсімпұлдар мен айыппұлдарды салық органдары нұсқамаларын алған күннен бастап бір операциялық күннен кешіктірмей алуға арналған салық органдарының инкассалық өкімдерін осындай тәртіппен орындауға; 
4) Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер сомаларын ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылығының шотына салық төлеушінің банк шотынан ақшаны есептен шығару бойынша операциялар жасалған күні аударуға; 
5) Нұсқамасы болған ретте, тексерілетін заңды тұлға мен жеке кәсіпкерлердің банк шоттары бойынша жасалатын операцияларды, осы шоттарда ақша бар-жоқтығын тексеруге салық органдары қызметкерлерін жіберуге міндетті. 
Уәкілетті органдардың салық төлеушілерді тіркеуді жүзеге асыру кезіндегі өзара әс-әрекеті. 
Салық төлеушілерді тіркеу есебін жүзеге асыру кезінде салық қызметі органдары: 
1. Заңды түлғаларды мемлекеттік тіркеуді, қайта тіркеуді және таратуды жүзеге асыратын; 
2. Статистика жүргізетін; 
3. Салық салумен байланысты объектілерді және салық салу объектілерін есепке алу және (немесе) тіркеуді жүзеге асыратын; 
4. Лицензиялар, куәліктер немесе рұқсат беру мен тіркеу сипатындағы өзге де құжаттарды беретін; 
5. Жеке тұлғаларды Қазақстан Республи­ касындағы тұрғылықты жері бойынша тіркеуді жүргізетін; 
6. Азаматтық хал актілерін тіркеуді жүзеге асыратын; 
7. Нотариаттық іс-әрекеттер жасауды жүзеге асыратын; 
8. Қорғаншылық пен қамқоршылықты жүзеге асыратын уәкілетті орындармен; 
9. Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін басқа да уәкілетті органдармен өзара іс-әрекет жасайды. 
Ұйғарымда көрсетілген салық қызметі органдарының лауазымды адамдары мен салық төлеуші салық тексерулеріне қатысушылар болып табылады [3]. Салық тексеруін салық қызметі органдары ғана жүзеге асырады. 
Салық тексеруі мынадай түрлерге бөлінеді: 
Құжаттық тексеру; 
Рейдтік тексеру; 
Хронометраждық тексеру;
Құжаттық тексеру мынадай түрлерге бөлінеді: 
Кешенді тексеру – салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлері бойынша салық міндеттемелерінің орындалуын тексеру; 
Тақырыптық тексеру – салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жеке түрлері бойынша салық міндеттемелерінің орындалуын тексеру; 
Қарсы тексеру – егер салықты тексеруді жүргізу кезінде салық органында аталған тұлғаларға байлансты салық төлеушілердің жүргізген операцияларының салық есебінде дұрыс көрсетілуі туралы қосымша ақпарат алу қажеттігі туындаған жағдайда үшінші бір тұлғаларға қатысты жүргізілетін тексеру; 
Рейдтік тексеруді салық қызметі органдары жекелеген салық төлеушілерге қатысты олардың Қазақстан Республикасының заңдарының жекелеген талаптарын, атап айтқанда: 
Салық төлеушілердің салық органдарында тіркеу есебіне қойылуы; 
Фискальдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолданудың дұрыстығы; 
Лицензияның және өзге де рұқсат ету құжаттарының болуы; 
Акцизделетін өнімді өндіру, сақтау және сату ережесін сақтауы талаптарын орындауы мәселелері бойынша жүргізеді. 
Хронометраждық зерттеуді салық органдары салық төлеушінің нақты кірісін және кіріс алуға байланысты нақты шығындарды анықтау мақсатымен жүргізеді. Хронометраждық зерттеу уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен тәртіппен жүргізіледі. 
Салық тексеруін жүргізу, Қазақстан Республиксының заң актілерінде белгіленген жағдайларды қоспағанда, салық төлеушінің қызметін тоқтатпауға тиіс. 
Салық органы заңды тұлғаның өзіне салық тексеруінің жүргізілуіне қарамастан заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелерін тексеруге құқылы. 
Салық тексерулері мынадай мерзімділікпен жүргізіледі: 
Кешенді – жылына бір реттен жиі емес; 
Тақырыптық – салықтың және бюджеткке төленетін басқа да міндетті төлемнің белгілі бір түрі бойынша жарты жылда бір реттен жиі емес. 
Осы баптың бірінші тармағында көзделген шектеулер мынадай жағдайларда қолданылмайды: 
Заңды тұлғаны қайта ұйымдастыруға немесе таратуға және жеке кәсіпкердің қызметін тоқтатуға байланысты жүзеге асырылатын құжаттық тексеруді жүргізу кезінде, сондай-ақ салық төлеушінің өтініші негізінде қосылған құнға салынатын салық бойынша есептен алып тастаған жағдайда. Бұл орайда тексеру салық төлеушінің өтінішін алғаннан кейін отыз күнтізбелік күннен кешіктірмей жүргізілуге тиіс; 
Жер қойынауы пайдалануға арналған келісімшарттың қолданылу мерзімі өтуіне байланысты жүзеге асырылатын құжаттық тексеруді жүргізу кезінде ; 
Қарсы тексеруді жүргізу кезінде; 
Қайтарылуға қойылған қосылған құн салығы сомасының дұрыстығына салық төлеушінің өтініші негізінде тақырыптық тексеру жүргізу кезінде; 
Салық тексеруі актісі бойынша хабарламаға салық төлеушінің шағымын қарайтын органның шешімі негізінде жүргізілетін қосымша тексерулер кезінде; 
Нақты салық төлеушіге қатысты уәкілетті мемлекеттік орган басшысының бұйрығына сәйкес жүргізілетін кезектен тыс құжаттық тексеру кезінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу заңдарында көзделген негіздер бойынша. 
Берілетін нұсқамаларда көрсетілетін салық тексерулерін жүргізудің мерзімі, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, нұсқама тапсырылған кезден бастап отыз жұмыс күнінен аспауға тиіс [4]. 
Құрылымдық бөлімшесі бар заңды тұлғаға салық тексеруін жүргізген кезде салық тексеруін жүргізудің мерзімін салық органы алпыс жұмыс күніне дейін ұзартуы мүмкін. Ерекше күрделі мәселелерді тексеру кезінде салық тексеруін жүргізудің мерзімін салық қызметінің жоғары тұрған органы құрылымдық бөлімшесі жоқ заңды тұлға үшін елу жұмыс күніне дейін, құрылымдық бөлімшесі бар заңды тұлға үшін сексен жүмыс күніне дейін арттыруы мүмкін. 
Ерекше күрделі мәселелер салық қызметінің жоғары тұрған органының салық төлеушіге тапсырылатын негізделген жазбаша шешімімен расталады. 
Салық тексеруін жүргізу мерзімі құжаттарды тапсыру туралы салық органының талаптарын салық төлеушіге беру кезі мен салық тексеруін жүргізу кезінде сұралатын құжаттарды салық төлеушінің табыс етуі аралығындағы уақыт кезеңінде, сондай-ақ, салық органының мәліметтер мен құжаттарды сұратып алу кезінде тоқтатыла тұрады. 
Хронометраждық зерттеулерді жүргізу мер­ зімі уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен хро­ нометраждық зерттеулер жүргізу тәртібіне сәйкес белгіленеді [5]. 
Салық тексеруін жүргізу негіздемесі. 
1. Салық тексеруін жүргізу үшін мынадай деректемелерді: 
Нұсқаманың салық органында тіркелген күні мен нөмірін; 
Нұсқама шығарған салық органының атауын; 
Салық төлеушінің толық атауын; 
Салық төлеушінің тіркеу нөмірін; 
Тексеру түрін; 
Тексеретін адамдардың лауазымын, тегін, атын, әкесінің атын; 
Тексеру жүргізілетін мерзімін; 
Құжаттық тексерулер кезіндегі тексерілетін салық кезеңін қамтитын нұсқама негіздеме болып табылады. 
2. Рейдтік тексеру тағайындалған кездегі нұсқамада аумақтың тексерілетін учаскесі, тексеру барысында анықталуға жататын мәселелер көрсетілуге тиіс. 
3. Тақырыптық, қарсы тексерулер тағайын­ далған кезде нұсқамада салықтың және бюджет­ ке төленетін басқа да міндетті төлемдердің тексерілетін түрі көрсетіледі. 
4. Нұсқамаға салық органының бірінші басшысы немесе оны ауыстыратын адам қол қоюға, ол салық органының елтаңбалы мөрімен расталуға және уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіпке сәйкес, арнаулы журналда тіркелуге тиіс. 
5. Тексеру мерзімі ұзартылған жағдайда қосымша нұсқама ресімделіп, онда бұдан бұрынғы нұсқаманың нөмірі мен тіркелген күні көрсетіледі. 
6. Бір ұйғарым негізінде бір ғана салық тексеруі жүргізілуі мүмкін. 
Салық тексеруін жүргізудің басталуы. 
Салық төлеушіге (салық агентіне) нұсқама берілген кез салық тексеруін жүргізудің басталуы болып есептеледі. Салық органының салық тексеруін жүргізуші лауазымды адамдарды салық төлеушіге (салық агентіне) қызмет куәлігін көрсетуге міндетті. Салық органының салық тексеруін жүргізуші лауазымды адамы, рейдтік тексеруді қоспағанда, салық төлеушіге нұсқаманың түпнұсқасын табыс етеді. Нұс­ қаманың көшірмесіне салық төлеуші (салық агенті) нұсқамамен танысқаны және оны алғаны туралы белгі қояды [6]. 
Рейдтік тексеру жүргізілген кезде салық төлеушіге танысу үшін нұсқаманың түпнұсқасы көрсетіледі және оның көшірмесі табыс етіледі. Нұсқамамен таныстырылғаны және оның көшірмесін алғаны туралы түпнұсқаға белгі қояды. 
Салық төлеушінің (салық агентінің) нұсқаманы алудан бас тартуы салық тексеруін жүргізудің күшін жоюға негіз болып табылмайды. 
Салық тексерулерін жүзеге асыру кезеңінде тексерілетін салық кезеңіндегі салық есептілігіне салық төлеушінің өзгерістер мен толықтырулар енгізуіне жол берілмейді. 
Салық тексеруі аяқталған соң салық қызметі органының лауазымды адамы мыналарды: 
салық тексеруінің жүргізілген орнын, акт жасалған күнін; 
тексерудің түрін; 
салық қызметі органының салық тексеруін жүргізген лауазымды адамдарының қызметін, тегін, атын, әкесінің атын; салық төлушінің (салық агентінің) тегін, атын, әкесінің атын; 
салық төлеушінің (салық агентінің) орналасқан жерін, банктік деректемелерін, сондай-ақ оның тіркеу нөмірін; 
салық төлеушінің (салық агентінің) салық есептілігі мен бухгалтерлік есептілікті, салықты және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге тексеру жүргізуге жауапты басшысы мен лауазымды адамдарының тегін, атын, әкесінің атын; 
алдыңғы жүргізілген тексеру мен бұрын анықталған салық заңдарын бұзушылықтарды жою жөнінде қолданылған шаралар туралы мәліметтерді; 
тексерілетін салық кезеңін және тексеру жүргізу үшін салық төлеуші (салық агенті) табыс еткен құжаттар туралы жалпы мәліметтерді; 
Қазақстан Республикасының салық заң­дарының тиісті нормасына сілтеме жасай отырып, салық бұзушылығы егжей-тегжейлі жазылған сипаттамасын; 
салық тексеруінің нәтижелерін көрсете отырып, салық тексеруінің актісін жасайды; 
Салық тексеруінің актісі салық төлеушіге тапсырылған күн салық тексеруі мерзімінің аяқталуы болып есептеледі. Салық тексеруінің аяқталуы бойынша салық заңдарының бұзылуы анықталмаған жағдайда, онда бұл туралы салық тексеру актісіне тиісті белгі қойылады. Салық тексеру актісіне қажетті құжаттардың көшірмелері, салық қызметі органының лауазымды адамы жүргізген есеп-қисаптар және салық тексеруі барысында алынған басқа да материалдар қоса тіркеледі. Салық тексеруі актісі кем дегенде екі дана етіп жасалады және оған салық тексеруін жүргізген салық қызметі органының лауазымды адамдары қол қояды. Салық тексеруі актісі салық тексеруі актілері мен хабарламаларын тіркейтін арнаулы журналда тіркеледі, ол нөмірленуге, бау өткізілуге және салық қызметі органының мөрімен куәландыруға тиіс. 
Салық тексеруі актісінің бір данасы салық төлеушіге (салық агентіне) тапсырылады. Салық төлеуші салық тексеруі актісін алған кезде оны алғаны туралы белгі қоюға міндетті. 
Камералдық бақылау . 
1. Камералдық бақылау – салық төлушілер берген салық есептілігін және басқа да құжаттарды зерделеу мен талдау негізінде тікелей салық органы жүзеге асыратын бақылау. 
2. Камералдық бақылау тікелей салық органының орналасқан жері бойынша жүзеге асырылады. 
Салық органы салық есептілігінде қателіктер тапқан немесе келтірілген мәліметтердің арасынан қайшылық табылған, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін көзделген шарттарды асыра пайдаланған кезде осы Кодекстің 31-бабына сәйкес, салық төлеушіге жіберілген қателіктерді өз бетінше жоюы үшін, сондай-ақ, салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібіне көшуі үшін хабарлама жіберіледі [4]. 
Салық төлеушілер мониторингі . 
1. Салық төлеушілер мониторингі салық төлеушілердің нақты салық салынатын базасын анықтау және тауарлардың (жұмыстардың, қызмет көрсетулердің) өзіндік құнын қалыптастырудың негізділігіне талдау жүргізу, қаржы, валюта заңдарын, қолданылатын нарықтық бағаларды сақтау мақсатында салық төлеушілердің қаржышаруашылық қызметін байқау жүйесін қолдану жолымен жүзеге асырылады. 
2. Электронды мониторинг – осы баптың 1-тармағында белгіленген электронды қол қоюмен расталып, электрондық құжат нысанында ақпарат беретін мониторинг түрі. 
3. Салық төлеушілердің мониторингі респуб­ ликалық және аймақтық деңгейде жүзеге асырылады. 
Республикалық мониторингке жататын салық төлушілердің тізбесін Қазақстан Рес­ публикасының Үкіметі белгілейді. 
Аймақтық мониторингке жататын салық төлушілердің тізбесін уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді. 
Мониторингке жататын салық төлеушілер уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен тәртіппен салық есептілігін тапсырады. 
Фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарын қолдану. 
1. Қазақстан Республикасының аумағында сауда операцияларын жүзеге асыру кезінде немесе қолма-қол ақша, банктік төлем карточкалары, чектер арқылы қызмет көрсеткенде тұтынушылармен ақшалай есеп айырысу міндетті түрде фискальдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолдану және тұтынушының қолына бақылау чегін беру арқылы жүргізіледі. 
Осы аталған ереже: 
жеке кәсіпкерлердің (акцизделетін тауарларды өткізушілерден басқа): қызметін шағын бизнес субъектілеріне арналған арнаулы салық режимі шеңберінде бір жолғы талон немесе патент негізінде жүзеге асыратындарға; егер салық төлеуші жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеуден өткен кезден бері алты ай өтпеген болса; қызметін шаруа (фермер) қожалықтарына арналған арнаулы салық режимі шеңберінде жүзеге асыратындарға; 
салық төлеушілердің: қызметін осы Кодекстің 391-397-баптарында белгіленген арнаулы салық режимі шеңберінде жүзеге асыратындарға; квитанцияларды, билеттерді, талондарды, пошта төлемі белгілерін немесе ҚР Қаржы министрлігі бекіткен нысан бойынша есептесу чектеріне теңестірілген қатаң есептіліктің басқа да құжаттарын бере отырып, халыққа қызмет көрсету бөлігінде жүзеге асыратындарға; 
Адвокаттардың ақшалай есепайырысуларында қолданылмайды. 
Фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарын қолдану мен пайдалану тәртібін ҚР Үкіметі белгілейді. Фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналары – тауарлар сату мен қызмет көрсету кезінде тұтынушылармен ақшалай есеп айырысуды тіркеу үшін пайдаланылатын, ақпараттың ауысым сайын түзетілмей тіркелуін және энергияға тәуелсіз ұзақ уақыт сақталуын қамтамасыз ететін, фискальдық жады блогы бар электронды құрылғылар және (немесе) банктік компьютерлік жүйелер. Уәкілетті мемлекеттік орган ҚР аумағында пайдалануға рұқсат етілген фискальдық жады бар бақылаукасса машиналарының мемлекеттік тізілімін бекітеді [4]. Фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарын қолдану кезінде мынадай талаптар қойылады: 
қызмет басталғанға дейін фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарын тіркеу қызметті жүзеге асыру орны бойынша салық органдарында жүргізіледі; 
техникалық қызмет көрсетуге фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарын қою жүзеге асырылады; 
фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарының чегін беру жүзеге асырылады; 
фискальдық жадысы бар бақылау-касса машиналарына салық органдарының енуі қамтамасыз етіледі.  
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Серимов У.С Қаржы саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. Алматы, 1999. 
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитетінің «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша әкімшілік ережелер туралы» N 43 V950080_ нұсқаулығы. 2002 
Худяков А.И.Теория налогообложения .-Алматы:Норма-К,2002 
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексі. (2017.01.01. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен) 
Демин А.В. Финансовое право: предмет, метод, нормы и правоотношения. Красноярск, 1998. 
Горбунова О.Н. Финансовое право. М.: Юрист, 1996.