• Мое избранное
«Жерді бағалаудың экологиялық критерийлерін бекіту туралы» бұйрық жобасына құжаттама

Отправить по почте

Toggle Dropdown
  • Комментировать
  • Поставить закладку
  • Оставить заметку
  • Информация new
  • Редакции абзаца

«Жерді бағалаудың экологиялық критерийлерін бекіту туралы» бұйрық жобасына құжаттама

Қараңыз: Жолдаманы
Қараңыз: Қазақстан Республикасы Ұлттық кәсіпкерлер палатасының сараптамалық қорытындысы
Жоба
Жерді бағалаудың экологиялық критерийлерін бекіту туралы
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17 бабының 30) тармақшасына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:
Қоса берілген Жерді бағалаудың экологиялық критерийлері
бекітілсін.
Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігігің Экологиялық мониторинг және ақпарат департаменті қамтамасыз етсін:
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркеуден өтуін;
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде оның мемлекеттік тіркелгенінен кейін күнтізбелік он күн ішінде осы бұйрықты ресми жариялауға бұқаралық ақпарат құралына жіберуді және «Әділет» ақпараттық құқықтық жүйеге жариялауды.
осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің
ресми интернет-ресурсында жариялауды қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрықтың орындалуына бақылау Қазақстан Республикасының Энергетика вице – министрі Т.Ә. Ахсамбиевке жүктелсін.
4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Министр В. Школьник
«КЕЛІСІЛДІ»
 Қазақстан Республикасы
 Ауыл шаруашылығы министрі
 _____________ А. Мамытбеков
«КЕЛІСІЛДІ»
 Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау және
 әлеуметтік даму министрі
 _____________ Т. Дүйсенова
«КЕЛІСІЛДІ»
 Қазақстан Республикасы
 Ұлттық экономика министрі
 ___________ Е. Досаев
Қазақстан Республикасы
 Энергетика министрінің
 2014 жылғы « »
 № бұйрығымен
 бекітілді
Жерді бағалаудың экологиялық критерийлері
   Қоныстану аумақтары жерінің экологиялық жай-күйінің
критерийлері
 

Көрсеткіш-

тер

Параметрлер

Салыстыр -

малы

қанағат -

танарлық

ахуал

Эколо-

гиялық

апат

Төтенше

эколо-

гиялық

жағдай

Негізгі көрсеткіштер

Экспозиция-

лық дозасының

топырақтың

үстіңгі

қабатынан 1

метр

деңгейдегі

қуаты,

мкР/сағ

400-ден

астам

200-400

кемінде 200

Радиоактивті

ластану,

Кu/кв. км

цезий-137

40-тан

астам

15-40

20-ға дейін

стронций-90

3-тен

астам

1-3

кемінде 1

плутоний

1-ден

астам

1-0,1

кемінде 0,1

Химиялық

ластанудың

жиынтық

көрсеткіші

(Zс)

128-ден

астам

32-128

0,3-ке

дейін

Қосымша көрсеткіштер

1 кг

топырақта

гельминттер

жұмыртқала-

рының болуы

100-ден

астам

10-100

кемінде 10

1 г топырақ-

тағы

патогенді

микроорга-

низмдердің

саны

10 -6 -дан

астам

10 5 -10 -6

жоқтығы

Коли-титр

0,01

-0,001

кемінде

0,001

кемінде

10 -4

Ескертпе - топырақ үшін коли-титр - грамында топырақтың 1 ішек таяқшасы болатын ең аз массасы.
Тозған топырақ пен жерді анықтауға арналған
диагностикалық және қосымша критерийлер
Техногендік (пайдаланудан болған) азып-тозу
1. Жердің бұзылуы
Бұзылған жердің диагностикалық критерийлері мыналар болып табылады:
жер бедерінің морфометрикалық сипаттамасы:
салыстырмалы түрде табиғи жер бетінің тереңдігі немесе биіктігі (м);
жер кертпешінің еңістік бұрышы (градус);
жердің литологиялық құрылысының бұзылуы:
0-100 см қабатта органогендік қабат пен қабаттағы қарашірінді қорының қуаты бойынша құнарлы қабат пен ықтимал құнарлы жыныстың болуы;
жер бетінің бөтен үйінділермен жабылуы;
жер беті және жер асты суларының сипаттамасы:
жер асты суының деңгейі (м);
сулардың минералдануы (г/л);
су жайылуының ұзақтығы (ай).
2. Физикалық (егіншілік) азып-тозу
Физикалық азып-тозу мынадай негізгі критерийлер бойынша бағаланады:
гранулометриялық құрамы;
жыртылатын (қарашірінді) топырақ қабатының біркелкі тығыздығы, г/см3 
текстуралық (агрегатішілік) кеуектілік, см3 /г;
тұрақты құрылымдық (жарылып кеткенін есептемегенде, агрегатаралық) кеуектілік, см3 /г;
топырақтың жыртылатын (қарашірінді) қабатының құрылымы:
агрономиялық тұрғыдан бағалы және суға төзімді агрегаттардың болуы;
құрылымдық бөліктердің жай-күйі мен қасиеттері;
топырақтың су-физикалық параметрлері:
су өткізгіштігі және топырақтың сүзу коэффициенті (м/тәулік);
негізгі гидрологиялық константтары (ВЗ, НВ) және аэрацияның кеуектілігі;
бөртуі. 
3. Аграрлық тозу
Топырақтың мынадай теңгерімділік сипаттамалары (органикалық заттар,
қоректік элементтер, катионды-анионды құрамы) аграрлық тозудың диагностикалық критерийлері болып табылады:
топырақ профиліндегі қарашірінді қорының кемуі (А+В) бастапқы мөлшерден %;
рН;
физикалық батпақтың кемуі(%);
қарашіріндінің сапалық құрамы;
негізгі қоректендіру элементтерінің жалпы қорының азаюы;
қоректендіру элементтерінің қозғалмалы нысандарымен өсімдіктердің қамтамасыз етілуі;
катиондық алмасу сыйымдылығы, топырақтың негіздермен толығу дәрежесі, сіңірілген негіздердің құрамы.
Аграрлық құнарсызданудың қосымша критерийлері мыналар болып табылады:
лайлы фракцияның минералогиялық құрамы;
белсенді микробтық биомасса деңгейінің төмендеуі (есе саны);
фитоуыттылығы;
топырақ ферментациялық белсенділігінің төмендеуі;
топырақ мезофаунасының биомассасы;
биологиялық әртүрліліктің азаюы (Симпсон индексі, нормадан %); шымтезектің түзілуі (мм/жыл) 
4. Эрозия
Эрозияны бағалау үшін статикалық немесе динамикалық критерийлер пайдаланылады, мұның соңғысы топырақ бетінің де ландшафтың да жай-күйін көрсетуі мүмкін.
4.1. Су эрозиясы
1) Жазықтық эрозиясы
Жазықтық су эрозиясының диагностикалық критерийлері мыналар болып табылады:
топырақ профилі қуатының азаюы, (А+В) %;
топырақ профилінде қарашірінді қорының азаюы (А+В), сол ортадағының %;
топырақтың үстіңгі көкжиегінің гранулометриялық құрамының өзгеруі;
топырақ массасының жоғалуы, т/га/жыл;
 ашық қалған топырақ түзетін жыныстың (С) немесе төселіп жатқан жыныстың (D)    көлемі, жалпы көлемнің %-ы;
эрозияға ұшыраған топырақ алаңының ұлғаюы, жылына %;
Қосымша қритерийлер мыналар болып табылады:
қарашірінді (жыртылатын жер) көкжиек (см) қуаттың кемуі;
құнарлы заттар қорының кемуі;
шаю жылдамдығы;
жер бетінің еңістігі және эрозиялық үдерістер дамуының қауіптілігі.
2) Сызықтық эрозия
Сызықтық эрозияның диагностикалық критерийлері мыналар болып табылады:
аумақтың жыралармен бөлінуі (км/км2 );
жер бетіне қатысты алғанда су шайып кеткен орлардың тереңдігі, см.;
топырақ массасының жоғалуы (т/га/жыл);
жаңа жыралардың пайда болуы және барларының өсуі.
Қосымша критерийлер мыналар болып табылады:
жыраның тереңдігі;
алаңының бірлігіне келетін жыра саны;
алаңының бірлігіне келетін жыралардың жалпы алаңы;
жыралардың су жинау алаңының кейбір сипаттамалары.
4.2. Жел эрозиясы
Санамаланғаннан басқа жел эрозиясының диагностикалық критерийлері мыналар болып табылады:
құнарсыз қабаттың дефляциялық үйіндісі, см.;
жер пайдаланудан шығып қалған алқаптардың алаңы (табиғи алқаптарда өсімдіктер өспей қалған), жалпы алаңының %;
жайылымдық өсімдіктердің проективті жауып қалуы, аймақтық алаңының %;
азып-тозған жайылымдар алаңының өсу жылдамдығы, жылына %;
қозғалмалы құм алаңы, жалпы алаңының %;
қозғалмалы құм алаңының артуы, жылына %;
Қосымша параметрлердің арасында мынадай критерийлер пайдаланылады:
дефляцияның үдемелілігі немесе дефляцияның жылдамдығы;
топырақ профилінде қарашірінді қорының кемуі (А+В);
гранулометриялық құрамның жеңілдеуі;
шөп қалыңдығы мен егістің сиреу дәрежесі
5. Тұздану
5.1. Тұздану
Тұздану дәрежесінің негізгі критерийлері мыналар болып табылады:
үстіңгі құнарлы қабаттағы уытты тұздардың құрамы (%);
уытты сілтіліктің ұлғаюы (тұзданудың бейтарап типінен сілті типіне ауысқан кезде), мг-экв/100 г. топыраққа;
тұздалған жер алаңының артуы, жылына %;
ортаның реакциясы (тұз және су сығындысындағы рН).
Қосымша критерийлер ретінде жер асты суларының деңгейі мен минералдануы туралы деректер пайдаланылады.
5.2. Сортаңдану
Сортаңданудың негізгі критерийлері мыналар болып табылады:
алмасатын натрий құрамының артуы (катионды алмасу сыйымдылығынан (КАС) %-бен);
алмасатын магний құрамының артуы (КАС) %-бен);
ортаның реакциясы (рН).
Топырақтың физикалық қасиеттері және әсіресе топырақ құрылымының сортаңдануының қосымша критерийлері болып табылады.
6. Батпақтану
Диагностикалық критерийлер мыналар болып табылады:
топырақ-жер астындағы сулар деңгейін көтеру, м;
су жайылуының ұзақтығы (ай);
жер астындағы сулардың минералдануы (г/л);
Қосымша профильдің (гидроморфизм белгілері) морфологиялық құрылысының сипаттамалары пайдаланылуы мүмкін.
Топырақ және жердің тозу дәрежесін белгілеу
критерийлері
 

Көрсеткіштер

Тозу деңгейі

(өте

әл-

сіз)

(әл-

сіз)

(орта-

ша)

(кө-

те-

ріл-

ген)

(жо-

ғары)

1

2

3

4

5

6

Абиотикалық

үйіндінің қуаты,

см

<2

2-10

11-20

21-40

>40

Беткі қабатына

қатысты

(тұтастығы

бұзылмаған) ойылу

тереңдігі (см)

<20

20-40

41-100

101-

200

>200

Физикалық саз

мөлшерінің шамаға

азаюы,

бастапқыдан %

<5

5-15

16-25

26-32

>32

Топырақтың

жыртылатын қабаты

тұтастығының тең

салмақты

тығыздығының

артуы, бастапқы

мөлшерден %

<10

10-20

21-30

31-40

>40

Тұрақты құрылымдық

(жарылуды есепке

алмағанда,

агрегатаралық)

кеуектілік, см 3

>0,2

0,11

-0,2

0,06-

0,1

0,02

-0,05

<0,02

Текстуралық

кеуектілік

(агрегатішілік),

см 3

>0,3

0,26

-0,3

0,2-

0,25

0,17

-0,19

<0,17

Сүзу коэффиценті,

м/тәулік

>1,0

0,3-

1,0

0,1-

0,3

0,01

-0,1

<0,01

Тастақтылығы,

жамылғының %-ы

<5

5-15

16-35

36-70

>70

Топырақтық

профилі қуатының

төмендеуі (А+В),

бастапқыдан %

<3

3-25

26-50

51-75

>75

Топырақ профилінде

қарашірінді

қорының азаюы

(А+В), бастапқыдан

%

<10

10-20

21-40

41-80

>80

Микроэлементтер

(Мn, Со, Мо, В,

Сu, Ғе) құрамының

азаюы, қамтамасыз

етілуінің орташа

дәрежесінен %

<10

10-20

21-40

41-80

>80

Жылжымалы фосфор

құрамының азаюы,

қамтамасыз

етілуінің орташа

дәрежесінен %

<10

10-20

21-40

41-80

>80

Алмасатын калий

құрамының азаюы,

қамтамасыз

етілуінің орташа

дәрежесінен %

<10

10-20

21-40

41-80

>80

Топырақ

ортасындағы

РН-тың өзгеруі,

орташа

көрсеткіштен %

<10

10-15

16-20

21-25

>25

Топырақ массасының

шығыны т/га/жыл

<5

5-25

26-100

101-

200

>200

Ашылған топырақ

түзетін жыныстың

(С) немесе төсеме

жыныстың (D)

алаңы, жалпы

алаңнан %

0-2

3-5

6-10

11-25

>25

Эрозияға ұшыраған

топырақ алаңының

ұлғаюы, жылына %

<0,5

0,5-

1,0

1,1-

2,0

2,1

-5,0

>5,0

Беткі қабатқа

қатысты шайылу

және су қазуының

тереңдігі, см

<20

20-40

41-100

101-

200

>200

Аумақтың

жыралармен

бөлінуі, км/км 2

<0,1

0,1-

0,3

0,4-

0,7

0,8-

2,5

>2,5

Құнарсыз қабаттың

дефляциялық

үйіндісі, см

<2

2-10

11-20

21-40

>40

Жерді пайдаланудан

шығарылған табиғи

алқаптардың алаңы

(өсімдік

өспеген), жалпы

алаңнан %

<10

10-30

31-50

51-70

>70

Жайылымдық

өсімдіктің жобалық

жамылғысы,

аймақтықтан %

>90

71-90

51-70

11-50

<10

Тозған жайылымдар

алаңының ұлғаю

жылдамдығы, жылына

%

<0,25

0,25

-1,0

1,1-

3,0

3,1-

5,0

>5

Жылжымалы құмдар

алаңы, жалпы

алаңнан %

0-2

3-5

6-15

16-25

>25

Жылжымалы құмдар

алаңының ұлғаюы,

жылына %

<0,25

0,25

-1,0

1,1-

2,0

2,1-

4,0

>4

Жоғарғы құнарлы

қабаттағы уытты

тұздар сомасының

құрамы (%):

-соданың

қатысуымен









<01









0,1-

0,2









0,21-

0,3









0,31

-0,5









>0,5

-тұзданудың басқа

түрлері үшін

<0,1

0,25

0,26-

0,5

0,51

-0,8

>0,8

Уытты сілтіліктің

артуы (тұзданудың

бейтарап типінен

сілті типіне

ауысқан кезде),

мг-экв/100 г

топыраққа

<0,7

0,7

-1,0

1,1

-1,6

1,7

-2,0

1,7-

2,0

Тұзданған топырақ

алаңының артуы,

жылына %

0-0,5

0,5-

1,0

1,1-

2,0

2,1-

5,0

>5,0

Алмасу натрий

құрамының артуы

(КАС-тан %-бен):

- құрамында < 1%

натрийі бар

топырақ үшін

- басқа топырақ

үшін







<1





<5







1-3





5-10







3-7





10-15







7-10





15-20







>10





>20

Алмасатын магний

құрамының артуы

(КАС-тан %)

<40

40-50

51-60

61-70

>70

Тұщы (<1-3 г/л)

жер асты сулары

деңгейінің жиналу

тереңдігі, м

- гумидті аймақта

>1,0

0,81

-1,0

0,61-

0,80

0,31

-0,60

<0,3

- далалық аймақта

>4

3,1-

4,0

2,1-

3,0

1,0-

2,0

<1,0

Минералданған (>3

г/л) жер

астындағы сулар

деңгейінің жату

тереңдігі, м

>7

5-7

5-3

3-2

<2

Су басу ұзақтығы

(беткі ылғалдану),

ай

<3

3-6

6-12

12-18

>18

Ескертпе - бастапқы ретінде жұтаңданбаған ұқсас жердің жай-күйі (нөлдік жұтаңдану дәрежесі) қабылданады.
Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің «Жерді бағалаудың экологиялық критерийлерін бекіту туралы» 2014 жылғы «__» _____________№__ бұйрығына
 АНЫҚТАМА-НЕГІЗДЕМЕ
 

Көрсетілуі тиіс мәліметтердің тізбесі

Мемлекеттік органның ақпараты

1.

Нормативтік құқықтық актіні ұсынатын мемлекеттік орган

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі

2.

Нормативтік құқықтық актінің тиісті нормасына сүйене отырып, нормативтік құқықтық актіні қабылдау қажеттілігі (мемлекеттік органның құзыреті)

Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің

17 бабыны ң 30 ) тармақшасына сәйкес

3.

Нормативтік құқықтық актіні қабылдау қажеттілігінің негізі (нақты мақсаттары, себептері және акт неге байланысты қабылданды.



Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 29 қыркүйектегі

№ 239-V заңына сәйкестендіру үшін «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқарудың арасында өкілеттілігін бөлу жөніндегі мәселелеріне өзгертулермен толықтырулар енгізу туралы»

4.

Осы мәселе бойынша бұрын қабылданған нормативтік құқықтық актілер және нормативтік құқықтық актіні қабылдауға байланысты олардың өзгергені және толықтырылғаны немесе күші жойылды деп танылғаны туралы мәліметтер

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы

7 шілдедегі

581 « Жерді бағалаудың экологиялық критерийлерін бекіту туралы » Қаулыс ы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы « » __________ ___ Қаулысымен күшін жойды.

5.

Осы мәселе бойынша бұрын қабылданған, оларды мемлекеттік тіркеуден бас тартылған немесе олардың жойылғаны туралы актілердің реквизиттерін көрсете отырып заң сараптамасын өткізбей кері қайтарылған нормативтік құқықтық актілер туралы 2006 жылғы 17 тамыздағы

№ 778 Қазақстан Республикасының «
Нормативтiк құқықтық актілерді мемлекеттiк тiркеу қағидаларын бекiту туралы» Қаулы жобасы

жоқ



6.

Осы нормативтік құқықтық акт республикалық немесе жергілікті бюджет шығыстарының көбеюін немесе түсімдердің қысқаруын көздей ме

Жоқ

7.

Нормативтік құқықтық актіні мүдделі мемлекеттік органдармен келісу туралы мәлімет

жоқ

8.

Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын нормативтік құқықтық актілер жобаларының бұқаралық ақпарат құралдарында, интернет-ресурстарды қоса алғанда, жариялау туралы мәліметтерді

Қазақстан Республикасы

Энергетика министрлігінің www . energo . gov . kz интернет-ресурсында орналастырылған.

9.

Сараптамалық қорытындыларды ұсынбаған кәсіпкерлердің аккредиттелген бірлестіктерінің тізімін қамтуы тиіс (жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын актілер үшін)





 



Қазақстан Республикасы

Энергетика министрлігі

Заң қызметі департаментінің директоры







М. Хайруллин









  «____» ___________ 2014 жыл